D
 
Dampkring
Ook wel atmosfeer genoemd: een gasrijke mantel om een planeet of om een ander hemellichaam. Naast de aarde zijn in het zonnestelsel ook Venus, Mars en de vier zogeheten gas- en ijsreuzen in het bezit van een noemenswaardige dampkring, evenals enkele grote manen. In de laatste categorie bezit vooral de Saturnusmaan Titan een uiterst intrigerende dampkring. Overigens wordt de term 'dampkring' vaker specifiek voor de aarde gebruikt, terwijl de term 'atmosfeer' meer generalistisch wordt gebruikt om naar een luchtlaag om een astronomisch object te verwijzen.   


Declinatie
De hoekafstand in booggraden van een hemellichaam ten noorden of ten zuiden van de hemelequator. De declinatie is samen met de Rechte Klimming (afgekort: RK of RA) één van de twee coördinaten waarmee de positie van een hemellichaam in het equatoriale coördinatenstelsel wordt gedefinieerd.   


Deepsky
Een begrip in de (amateur)sterrenkunde waarmee nagenoeg álle verschijnselen kunnen worden aangeduid die zich buiten het zonnestelsel voordoen.   


Deepsky-fotografie
Het fotografisch vastleggen van deepsky-objecten; een van oorsprong professioneel-wetenschappelijke bezigheid die tegenwoordig ook door miljoenen amateurastronomen wordt beoefend.   


Deimos     
De kleinste satelliet van Mars, die de Amerikaanse astronoom Asaph Hall in 1877 samen met Phobos als eerste ontwaarde. Deimos heeft een gemiddelde diameter van 12,4 kilometer, maar is onregelmatig gevormd. Het object draait in een vrijwel cirkelvormige baan op ruim 23.000 kilometer afstand van de planeet. Veel eigenschappen van Deimos wijzen erop dat het om een door de Martiaanse aantrekkingskracht ingevangen planetoïde gaat.   


Densiteit
Doorgaans dichtheid genoemd: de grootheid die uitdrukt hoeveel massa per volume-eenheid (gemiddeld) aanwezig is in een specifieke stof, in een object, of in een bepaalde ruimte.   


Desdemona     
Eén van de kleine onregelmatig gevormde manen van Uranus die de Voyager 2 tijdens zijn passage in 1986 fotografeerde. Desdemona bevindt zich in een baan op bijna 63.000 kilometer afstand van de ijsreus en heeft een diameter van ruim zestig kilometer.   


Despina   
Kleine onregelmatig gevormde maan van Neptunus die in 1989 door de Amerikaanse ruimteverkenner Voyager 2 werd gefotografeerd. Haar gemiddelde diameter bedraagt ongeveer 150 kilometer. Despina bevindt zich in een baan op gemiddeld 52.000 kilometer van de ijsreus en draait daarbij tevens in een nagenoeg cirkelvormige baan.   


Dichtheid
De grootheid die uitdrukt hoeveel massa per volume-eenheid (gemiddeld) aanwezig is in een specifieke stof, in een object, of in een bepaalde ruimte.   


Dierenriem
Ook wel zodiak genoemd: een denkbeeldige strook aan de hemel waarlangs de zon, de maan en de planeten zich bewegen en waarin zich onder meer de twaalf sterrenbeelden bevinden die belangrijk zijn voor de pseudo-wetenschap astrologie.   


Differentiële rotatie
Het verschijnsel dat verschillende delen van een gravitationeel samenhangend systeem, zoals een planeet of een ster, met verschillende snelheden roteren. Zo roteren de equatoriaal gelegen delen van een gasvormig hemellichaam over het algemeen sneller dan de polair gelegen delen. Differentiële rotatie is ook zichtbaar bij sterrenstelsels, waar de omloopsnelheid van de sterren om het galactische centrum afhangt van hun positie binnen het stelsel.   


Diffractie
Ook wel buiging genoemd: het verschijnsel dat een mechanische of een elektromagnetische golf een ondoordringbaar obstakel passeert door afbuiging.   


Dione   
IJzige maan van Saturnus die in 1684 werd ontdekt door de Italiaanse geleerde Giovanni Cassini. Met een gemiddelde diameter van 1122 behoort Dione tot de vier grootste satellieten van de geringde planeet. Haar afstand tot Saturnus bedraagt gemiddeld ruim 377.000 kilometer. De dichtheid van Dione wijst erop dat haar inwendige grotendeels is opgebouwd uit ijsachtige materialen, vermengd met een eveneens grote hoeveelheid gesteenten.   


Discovery
Eén van de vijf Space Shuttles die voor het Amerikaanse ruimtevaartprogramma zijn ontwikkeld. Nadat het ruimteveer Challenger in januari 1986 verloren ging, en de Columbia in 2003, bleven er nog drie Space Shuttles in gebruik, waaronder de Discovery. Het ruimteveer werd in 1984 voor het eerst gelanceerd.   


Donkere nevel
Een stofwolk in het heelal met een dusdanige samenstelling, dichtheid of orientatie dat het licht van lichtbronnen (sterren) op de achtergrond wordt geblokkeerd. Veel bekende donkere nevels bevinden zich in de nabijheid van heldere emissie- of reflectienevels. Het bekendste voorbeeld van een donkere nevel is ongetwijfeld de karakteristieke Paardenkopnevel in het sterrenbeeld Orion.   


Doorgang
Meestal culminatie genoemd: het moment waarop een hemellichaam in zijn dagelijkse omloop de plaatselijke hemelmeridiaan passeert en dus voor een waarnemer zijn hoogste punt bereikt (culmineert).    


Doppler effect
De verandering van de golflengte en frequentie van een golfverschijnsel, zoals licht of geluid, voor een ontvanger wanneer er sprake is van een snelheidsverschil tussen de bron en deze ontvanger. Zo ondergaat de elektromagnetische emissie van objecten die de aarde naderen een golflengte-compressie, wat bij zichtbaar licht een verschuiving richting het blauwe uiteinde van het optische spectrum tot gevolg heeft (blauwverschuiving). Andersom wordt de golflengte van licht van een object dat zich van de aarde verwijderd als het ware uitgerekt (roodverschuiving). Hoe groter de snelheid waarmee de waarnemer en het object zich ten opzichte van elkaar bewegen, hoe groter het Doppler effect.    


Dwergplaneet
Een type object dat: (1) in een baan rond de zon of een andere ster beweegt; (2) in een hydrostatisch evenwicht verkeert en daardoor een bolvorm heeft aangenomen; (3) zijn baan niet heeft kunnen schonen van andere objecten. Dwergplaneten in ons zonnestelsel kunnen zich zowel binnen als buiten de baan van de laatste onbetwiste planeet, Neptunus, bevinden. Transneptuniaanse dwergplaneten, zoals Pluto, Haumea, Makemake en Eris, worden ook wel plutoïden genoemd.