Onze dynamische planeet
 
  Nederland: géén stukje geologische onschuld
 
  Vraag eens aan een willekeurige voorbijganger hoe het typische Nederlandse landschap eruitziet. Droogjes zal hij antwoorden dat het vooral vlak is. Zodra je echter vraagt of er bergen in het land zijn te vinden, zal menigeen gegarandeerd in de lach schieten en de Vaalserberg tot de hoogste ‘berg’ uitroepen. Is het stukje aarde dat Nederland wordt genoemd dan al die miljoenen jaren zo vlak geweest...?

Je zou eens moeten weten hoe de ondergrond op enkele kilometers diepte eruitziet. Daar vertelt de geologie ons een heel ander verhaal. Tussen de verschillende aardlagen kunnen hoogteverschillen van honderden meters optreden. Nog verrassender: Nederland kent in deze diepten ontelbaar veel breuken. Kijk bijvoorbeeld naar de infographic, waarin slechts een fractie van alle breuken waarlangs verplaatsing van grond plaatsvindt zichtbaar is gemaakt. Net zoals bij Indonesië of bij Japan kan dit laatste gepaard gaan met aardbevingen.

Moeten wij ons – met de beelden van Nieuw- Zeeland en Japan nog vers in ons geheugen – nu grote zorgen gaan maken ? In de geologie valt niets uit te sluiten, maar de kans dat wij zo’n krachtige aardbeving mee zullen maken is uiterst klein. Hoewel er op geologische tijdschaal natuurlijk nog van alles kan gebeuren. De krachtigste aardbeving die ooit in Nederland is gemeten, had een magnitude van 5,4 op de schaal van Richter. Toch zijn bevingen in Nederland doorgaans niet veel krachtiger dan magnitude 3. Deze zijn onschadelijk en nauwelijks voelbaar.

In de vorige delen van ‘onze dynamische planeet’ hebben we al gesteld dat de aarde continu in beweging is. Dat er zich in Nederland aardbevingen voordoen, wijst erop dat dit ook in ons kikkerlandje het geval is. Hoe verklaren we dit? Nederland ligt toch ver weg van tektonische plaatgrenzen die eerder zijn beschreven? Aardbevingen in Nederland kunnen drie oorzaken hebben:

  • We veroorzaken ze zelf. Een goed voorbeeld hiervan zijn de aardbevingen als gevolg van gaswinning, die vooral gemeten worden in Groningen.
  • Tienduizend jaar geleden heeft ons land onder een dik pak gletsjerijs gelegen. Het zware gletsjerijs heeft de ondergrond destijds flink ingeduwd. Het ijs is al lang verdwenen, maar nog steeds veert de aardkorst zo nu en dan op, met lichte aardbevingen tot gevolg.
  • De meeste en krachtigste bevingen ontstaan door het vrijkomen van spanningen langs breuken in de lokale aardkorst. Die spanningen worden weer veroorzaakt door de vorming van de Alpen..

Je leest het laatste goed. Voor een wintersportvakantie in de Alpen zit je uren in de auto en toch hebben we in Nederland ‘last’ van deze verafgelegen en nog steeds rijzende Alpenketen. En waardoor stijgen de Alpen? Door botsingen tussen de Afrikaanse en Euraziatische plaat. Opnieuw de plaatbewegingen dus. De cirkel is weer rond.

Auteur(s):     L.K.



In dit dossier:

Nederland: géén stukje
geologische onschuld


We stellen je voor aan:
the ring of fire


Indonesië: epicentrum
van aards geweld