Onze ster
 
De zon ontwaakt - met vlekken op haar gezicht
  Opeens was 'ie' er: de grootste zonnevlekkengroep die in de huidige zonnecyclus van zich laat spreken. In slechts enkele dagen tijd kreeg het gebied haar huidige middellijn van zeker twintig aardstralen. En dat is nog niet alles. AR1158, want zo wordt deze stevige jongen door wetenschappers ook wel genoemd, knalde er zondag- en maandagmiddag 13 en 14 februari al twee M-flares uit. Volgens welingelichte bronnen is er méér op komst. Volg de actuele zonneactiviteit daarom hier...

Update: dinsdagochtend 15 februari overtrof AR1158 al haar eerdere erupties met een zeldzame X2-flare: de eerste zonnevlam in de X-klasse in vier jaar tijd.
 

Het is explosief en het komt 'onze' kant op
 
  Geen zorgen. We hebben het over een zogeheten actief gebied, dat zich nog nét op de voor ons onzichtbare zijde van de zon bevindt. Tussen donderdag 13 en zaterdag 15 januari deden zich vanuit dit gebied vier energetische C4-klasse flares en enkele CME's voor. Röntgencamera's aan boord van het Japanse zonneobservatorium Hinode vingen er vrijdag al méér dan een glimp van op (foto). Tot nu toe ligt de aarde geenszins in de line of fire. Maar dat kan over enkele dagen veranderen, wanneer het gebied met de zonnerotatie in ons beeldveld verschijnt. We volgen het met interesse...
  15 januari 2011

De zon blaast weer bellen als nooit tevoren
  Het laatste diepe minimum in de zonnecyclus is alweer bijna vergeten. Waarom? De zon blaast hete gasbellen het heelal in als nooit tevoren. Op de fraaie driedubbele Coronale Massa Ejectie (CME) van dit weekend (film), volgde dinsdag 14 december een nieuwe eruptie (foto) na een C2-röntgenflare. Het is slechts wachten op de eerste uitbarsting die frontaal op de aarde afstevent. Intrigerende poollichtverschijnselen kunnen dan het gevolg zijn. Tot dat moment: houd de zonneactiviteit nauwlettend in de gaten en verwonder je over beelden uit de tijd van het vorige zonnemaximum...
  14 december 2010

Vergeet oud en nieuw: here comes the sun
 
  Wat gebeurt er als de grootste protuberans in tijden instabiel wordt en met een explosief resultaat ineenstort? Maandagmiddag 6 december zag het Solar Dynamics Observatory (SDO) het in slechts luttele uren tijd boven het zonsoppervlak gebeuren. En dan te bedenken dat we het hier over een lusvormige gaswolk van liefst 700.000 kilometer lang hebben. Jazeker, dat zijn 55 aardes achter elkaar! Klik op de foto voor een opname vóór en ná dit kosmische event.
 

En dan nu: de explosieve zon...
 
  Zonneuitbarstingen, oftewel Coronale Massa Ejecties (CME's). Zo massaal en fotogeniek als dit weekend (zie filmpje) hebben we ze al heel wat jaren niet meer gezien. Maar liefst vijf wolken van geïoniseerde gassen en andere geladen deeltjes braakte onze moederster zaterdag 3 juli uit. Een voorbode van meer zonneactiviteit? Wellicht. Maar de zon gedraagt zich al enkele jaren niet zoals astronomen op basis van haar 'reguliere' elfjarige cyclus zouden verwachten. Vreemd zelfs...
 

De zon laat ook Europa niet koud
  Nee hoor, dit bericht heeft weinig te maken met de verzengende hitte die grote delen van Europa momenteel teistert. Maar wél met het voor sommigen onbekende feit dat niet alléén de Amerikanen de veroorzaker van dit alles, de zon, intensief bestuderen met een geavanceerde satelliet zoals het Solar Dynamics Observatory (SDO). Oók de Europeanen houden onze moederster sinds november 2009 zelfstandig in de gaten. En wel met Proba-2. Dit observatorium heeft al meer dan 90.000 foto's geproduceerd en is dankzij een camera met een groot beeldveld ook in staat CME's te volgen in het heelal. Meer kom je hier te weten.
 

'Zeven zusters' en een moederster in het vizier
 
  We noemen ze de Pleijaden, het Zevengesternte of de Zeven Zusters: de sterren die samen een opvallende heldere open sterrenhoop vormen in het sterrenbeeld Stier. Op een onbewolkte winternacht zijn ze aan het firmament niet te missen. Rond het weekend van 22 en 23 mei staan de Zeven Zusters aan de hemel nabij een andere heldere ster die niet te missen is: onze moederster, de zon. Dit maakt ze voor ons op aarde onzichtbaar. Een geluk bij een ongeluk: in tijden van geringe zonneactiviteit geven de Pleijaden wél nieuwe allure aan het beeld van de coronagraaf aan boord van de satelliet SOHO (zie foto).
 

Zonnebeelden van IMAX-kwaliteit - nu live
  Met het nieuwe Solar Dynamics Observatory (video) kunnen we de zon nu zien zoals nooit tevoren: haarscherp op diverse golflengten. Met dank aan NASA ontvangen we deze beelden vanaf vandaag ook in real-time op de pagina zonneactiviteit. "Big Brother is watching you...zon!"
 

SDO's first light in één woord: verbluffend !
 
  De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA stelde ons aardlingen een revolutie in het vooruitzicht toen zij in februari het Solar Dynamics Observatory (SDO) lanceerde. Ons denken over onze moederster, de zon, zou door deze onderzoekssatelliet radicaal veranderen. Beelden zouden ons bereiken van IMAX-kwaliteit en nog véél meer. Woensdagavond 21 april kwam NASA met de eerste foto's op de proppen (hierboven): first light voor SDO! Er rest ons slechts één woord: verbluffend. Ook voor de bewegende beelden (40 megabyte!) zijn gewoonweg geen superlatieven te vinden...Of toch: wat een ster!
 

Ja hoor moedertje zon, gooi het er maar uit!
 
  Volgens doorgewinterde zonnewaarnemers braakte onze moederster dinsdag de grootste protuberans in twee jaar tijd uit (zie foto). Tja, what can we say: de zon wordt weer wispelturig. Houd de aanzwellende zonneactiviteit daarom goed in de gaten, want dit kan op termijn leiden tot fraaie noorderlichtverschijnselen - óók boven Nederland, zoals rond de millenniumwisseling een aantal keer het geval was.
 

Tijd voor een (veilige) blik op de gevlekte zon
  "Kijk door een telescoop nooit direct naar de zon. Dat doe je maar twee keer: één keer met je rechter- en één keer met je linkeroog." Dit is zwarte humor onder astronomen, met een - overigens - hoog waarheidsgehalte. Toch is het dezer dagen de moeite waard om een blik op onze moederster te werpen. Een grote groep zonnevlekken (AR1057) trekt momenteel alle aandacht naar zich toe en heeft al verschillende middelmatige zonnevlammen uitgebraakt. Zelfs zonder telescoop is de vlekkengroep al zichtbaar, maar gebruik dan wél een degelijk filter. Zonnebrandcrème op je ogen helpt namelijk niet en is uiteraard ook nog eens hoogst oncomfortabel...
 

De zon en face: een vlekkeloos gezicht - voorlopig
  Tussen 7 en 10 maart was er geen zonnevlek te bekennen op het halfrond van de zon dat naar de aarde is gericht. Toch is onze moederster onmiskenbaar bezig uit haar cyclische dip te ontwaken. En als we even graven in ons collectieve geheugen, weten we waar dit uiteindelijk toe kan leiden!

Update: een actief gebied groeit momenteel in hoog tempo en vormt inmiddels een potentiële bron van middelmatige zonnevlammen. Houd de zon dus in de gaten. En wel hier.
 


In dit dossier:

2011   2010

De zon ontwaakt - met
vlekken op haar gezicht


Het is explosief en het
komt 'onze' kant op


-------   2010   -------

De zon blaast weer
bellen als nooit tevoren


Vergeet oud en nieuw:
here comes the sun


En dan nu: de
explosieve zon...


De zon laat ook Europa
niet koud


'Zeven zusters' en een
moederster in het vizier


Zonnebeelden van IMAX-
kwaliteit - nu live


SDO's first light in één
woord: verbluffend!


Ja hoor moedertje zon,
gooi het er maar uit!


Tijd voor een (veilige)
blik op de gevlekte zon


De zon en face: een vlekkeloos gezicht..