Tethys

Manen van
Saturnus:


Pan
Atlas
Prometheus
Pandora
Epimetheus
Janus
Mimas
Enceladus
Tethys
Telesto
Calypso
Dione
Helene
Rhea
Titan
Hyperion
Iapetus
Phoebe
Paaliaq
Albiorix
Siarnaq

( Manen met een diameter > 20 kilometer )





Op bijna 300.000 kilometer afstand van Saturnus draait Tethys: een uit de kluiten gewassen ijsbal-satelliet die talrijke overeenkomsten vertoont met Rhea en Dione. Het hemellichaam is vrijwel even groot als Dione en is de op twee na helderste maan van de geringde planeet. Haar broze oppervlak wordt getekend door breuklijnen, ontelbare kraters en één inslagbassin dat qua omvang met kop en schouders boven alle andere uitsteekt. De Italiaanse wetenschapper Giovanni Cassini ontdekte Tethys in 1684 – nog geen zeventig jaar na de uitvinding van de telescoop door zijn landgenoot Galileo Galilei.



Met een dichtheid van 0,97 gram per kubieke centimeter zou Tethys theoretisch nét in water kunnen blijven drijven. Samen met de hoge albedo van de maan, suggereert dit gegeven dat het hemellichaam grotendeels uit bevroren water bestaat. En ook het feit dat veel kraters reliëf ontberen en als het ware zijn ‘weggezakt’ in het omringende landschap, wijst erop dat de korst en de mantel van Tethys plastisch en ijsachtig van aard zijn.

Desondanks lijkt er op de satelliet weinig sprake van tektonisch of cryovulkanische activiteit. Mogelijk is het oppervlak in een ver verleden echter wél van tijd tot tijd ‘ververst’ door opwellende materie uit het inwendige. Sommige regionen op Tethys zijn namelijk aanzienlijk minder dicht bekraterd dan andere. Een andere eigenaardigheid van de maan, is haar extreem hoge albedo. Die kan niet alleen worden verklaard door haar ijsachtige compositie. Vermoedelijk levert ook een systematisch neerslagproces van ijsdeeltjes uit de E-ring van Saturnus hieraan een bijdrage.

In iets minder mate dan op Mimas, domineert één inslagkrater een groot deel van Tethys’ aangezicht. Het bassin van deze Odysseus-krater is met een diameter van 400 kilometer reusachtig in verhouding tot de maan zelf. Toch is Odysseus relatief vlak; vermoedelijk deels door het feit dat de kraterwanden in de loop der tijd onder hun eigen gewicht zijn ingezakt, maar ook door de plastische aard van Tethys. Dit laatste heeft er waarschijnlijk ook voor gezorgd dat de maan tijdens de botsing die de krater creëerde niet is verpulverd.

Andere structuren die het beeld van Tethys bepalen, zijn geulen en scheuren in het landschap. De grootste, Ithaca Chasma, manifesteert zich als een enorme vallei die zich over ruim duizend kilometer uitstrekt, drie tot vijf kilometer diep is, en honderd kilometer in breedte meet. Waarschijnlijk is Ithaca Chasma gevormd toen het vloeibare inwendige van Tethys begon te stollen, met interne uitzetting en scheuringen in de maankorst tot gevolg.

Auteur(s):     A.S.





Tethys in cijfers
Gemiddelde diameter 1065 km
Oppervlakte 3.614.310 km^2
Massa 6,174 × 10^20 kg
Gemiddelde dichtheid 0,973 g/cm^3
Zwaartekracht aan oppervlak 0,145 m/s^2
Gemiddelde afstand tot het centrum van Saturnus 294.619 km
Omlooptijd 45u 18m 26s
Rotatieperiode 45u 18m 26s
Weerkaatsingsvermogen 0,8
Temperatuur aan oppervlak 86 K
Databron: NASA